Waar GACS uit voortkomt — en wat het van u vraagt.
De GACS-plicht hangt af van de gebouwfunctie en het afzonderlijk bepaalde verwarmings- of koelvermogen. Europese richtlijnen, Nederlandse wetgeving en vrijwillige normen hebben daarbij elk een eigen rol.
Kies een framework om te analyseren
Energy Performance of Buildings Directive
Aangescherpte Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. Vereist intelligente gebouwbeheersystemen die energieprestaties continu monitoren, analyseren en optimaliseren.
Klasse C — Bestaand: C / 7.4 op B
Voor bestaande bouw onder artikel 5.32d geldt C als minimum voor de functies uit tabel 6, met uitzonderingen. Energieanalysefunctie 7.4 moet op B zijn.
Aantoonbaar inzicht. Niet alleen meten.
Een EMS kan bijdragen aan monitoring. Voor GACS-naleving moet de samenhang met regeling en de overige toepasselijke functies worden beoordeeld.
- Energiegebruik monitoren, registreren en analyseren
- Energieprestaties vergelijken en rendementsverlies signaleren
- Aanwezige functies en instellingen herleidbaar documenteren
- Communicatie met technische bouwsystemen en passende regelmogelijkheden
- Toepasselijke eisen aan binnenmilieu en functieklassen toetsen
Niet zeker of dit op u van toepassing is?
Doe de gratis GACS-check voor een eerste indicatie. Bevestig de scope daarna met de gebouw- en installatiegegevens.
Het kader in het kort
Van de GACS-deadline tot de nieuwe Cyberbeveiligingswet — de antwoorden zonder juridische ruis.
Voor bestaande gebouwen binnen de Bbl-scope geldt sinds 1 januari 2026 een GACS-plicht bij meer dan 290 kW verwarming of koeling, afzonderlijk bepaald. Sinds 29 mei 2026 gelden klasse-eisen: bestaande bouw C met energieanalysefunctie 7.4 op B en uitzonderingen; toepasselijke nieuwbouw B met 7.4 op A.
Doorgaans is de gemeente bevoegd gezag, bij bepaalde complexe bedrijven de provincie. Een omgevingsdienst kan de uitvoering verzorgen. Bij niet-naleving kan het bevoegd gezag handhaven; de maatregel en hersteltermijn hangen af van de situatie.
Per 1 januari 2030 wordt de plicht uitgebreid naar meer dan 70 kW. Controleer naast het vermogen ook de gebouwfunctie en toepasselijke uitzonderingen.
De Cyberbeveiligingswet zet NIS2 om in Nederlands recht en geldt sinds 15 augustus 2026 voor organisaties binnen haar reikwijdte. Relevante gebouwgebonden OT hoort bij hun risicoanalyse. Niet ieder gebouw of GBS valt automatisch onder deze wet.
Dat hangt af van de aanwezige functies, meetpunten en veilige koppelingsmogelijkheden. Onderzoek eerst welke onderdelen kunnen blijven en welke aanpassing nodig is. De doorlooptijd volgt uit de technische intake en het testplan.
Welke regels gelden sinds 29 mei 2026?
Voor bestaande bouw binnen de scope geldt de GACS-plicht nu bij meer dan 290 kW. Sinds 29 mei 2026 bevat de Omgevingsregeling ook klasse-eisen.
Voor bestaande bouw noemt artikel 5.32d minimaal C, met energieanalysefunctie 7.4 op B. Uitzonderingen betreffen niet-automatische zonwering, centrale ventilatietijdsturing zonder luchtkleppen per ruimte en functies die om veiligheid of gezondheid continu beschikbaar moeten zijn. Artikel 5.32e stelt B met 7.4 op A voor de daar genoemde nieuwbouw- en verbouwsituaties.
Bronnen: Omgevingsregeling 5.32d/e, IPLO over scope en Rijksoverheid over de Cyberbeveiligingswet. Een normverwijzing is geen certificering van een product of leverancier.
Zo gebruikt u dit overzicht voor een beoordeling
Gebruik dit overzicht om uw vragen voor een beoordeling te ordenen. Noteer de gebouwfunctie, aanwezige systemen en documenten waarop u zich baseert. Houd bevestigde gegevens en aannamen uit elkaar en vermeld welke informatie nog ontbreekt. Leg bij iedere conclusie vast welke bron en versie zijn gebruikt, zodat een beheerder of adviseur de beoordeling later kan volgen en actualiseren.
Verder lezen in de kennisbank: de complete gids over de GACS-verplichting, de Cyberbeveiligingswet uitgelegd en wat is een GACS?
Europese richtlijnen, Nederlandse besluiten en cybersecurity-eisen. Op één lijn.
Breng toepasselijke eisen, aanwezige functies en herstelpunten samen in een herleidbaar dossier.