GACS-checklist voor bestaande utiliteitsgebouwen
Met deze GACS-checklist verzamelt u de gegevens voor een beoordeling van uw gebouw en installaties. Leg per controlepunt de bron, uitkomst en verantwoordelijke vast. Onbekende gegevens blijven open; een ingevulde lijst is geen verklaring van naleving. Download het bewijsregister en werk de tien punten samen met uw beheerder of adviseur door.
Download het GACS-bewijsregister (CSV). Vrij te gebruiken zonder account of contactgegevens. Het bestand bevat tien invulrijen, statusuitleg en een fictieve voorbeeldrij.
Voor wie is deze checklist?
Dit werkblad is bedoeld voor eigenaren, technische vastgoedbeheerders en installatieadviseurs van bestaande utiliteitsgebouwen. Het helpt een beoordeling voorbereiden en ontbrekende informatie zichtbaar maken. Het is een redactioneel voorbereidingsformat: de punten combineren wettelijke onderwerpen met praktische documentatie- en beheeradviezen. Ze vormen geen volledige normchecklist en zijn niet elk een afzonderlijke wettelijke eis.
Begin met de GACS-verplichting en uitzonderingen als de toepasselijkheid nog onduidelijk is. De online GACS-check geeft een eerste indicatie. Voor de feitelijke beoordeling blijven de gebouwfunctie, systeemgrenzen en installatiegegevens nodig. Volgens IPLO worden verwarmings- en koelvermogen afzonderlijk beoordeeld. Laat bij gedeelde of gekoppelde installaties eerst bepalen welke systemen samen moeten worden beoordeeld.
Welke documenten legt u klaar?
Verzamel beschikbare plattegronden, principeschema’s, opwekker- en meetpuntenlijsten, configuratiegegevens, meetreeksen en eerdere test- of opleververslagen. Noteer per document de versie en herkomst. Maak daarnaast een lijst van ontbrekende stukken en de beheerpartijen die deze kunnen aanleveren. Deel geen wachtwoorden in het register.
De GACS-checklist: tien controlepunten
De eerste vier punten bepalen wat wordt beoordeeld. Daarna onderzoekt u de beschikbare gegevens en functies en legt u opvolging vast. Herhaal een invulrij wanneer een controlepunt meerdere installaties, functies of bewijsstukken omvat. Verander instellingen alleen binnen afgesproken bevoegdheden en na afstemming met de verantwoordelijke installatiebeheerder.
1. Gebouw- en systeemscope vastleggen
Noteer de gebruiksfuncties en welke delen van het gebouw elke installatie bedient. Beschrijf gedeelde installaties, afzonderlijke eigenaren en eventuele uitzonderingssituaties. Laat onduidelijke grenzen beoordelen voordat u een conclusie trekt.
Onderbouwing verzamelen: Een plattegrond, installatieschema en toelichting op de afbakening, met documentversie en verantwoordelijke beheerder.
2. Nominale vermogens onderbouwen
Verzamel typeplaat- of fabrikantgegevens voor verwarming en koeling afzonderlijk. Leg vast welke opwekkers samen een systeem vormen. Een vloeroppervlak of verbruiksrekening vervangt geen vastgesteld nominaal vermogen.
Onderbouwing verzamelen: Een opwekkerlijst met functie, nominaal vermogen, bron en systeemgrens. Laat ontbrekende of tegenstrijdige gegevens door de installatiebeheerder uitzoeken.
3. Toepasselijke eisen laten bepalen
Leg vast welke bestaande-bouw-, nieuwbouw- of verbouwsituatie wordt beoordeeld en op welke regelgeving de beoordeling berust. Noteer ook de gebruikte normversie. Laat een deskundige bepalen welke eisen en uitzonderingen voor deze installatie gelden.
Onderbouwing verzamelen: Een gedateerde notitie met toepasselijke artikelen, bronverwijzingen, uitgangspunten en de naam van degene die de afbakening heeft beoordeeld.
4. Aanwezige functies en instellingen inventariseren
Laat per toepasselijke functie beschrijven wat de installatie daadwerkelijk kan en hoe die is ingesteld. Maak ontbrekende functies en onderbouwde uitzonderingen zichtbaar. Een productnaam of softwarelicentie toont de werking van een functie niet aan.
Onderbouwing verzamelen: Een functieoverzicht met configuratieverwijzingen, testresultaten en open punten. Deze checklist neemt de volledige technische normtoets niet over.
5. Energiegegevens en datakwaliteit controleren
Koppel elke meetreeks aan de juiste meter of installatie. Controleer eenheden, tijdstempels, meetinterval en ontbrekende waarden. Noteer welke periode beschikbaar is en of de gegevens geschikt zijn voor de beoogde analyse.
Onderbouwing verzamelen: Een meetpuntenlijst, een export over een benoemde periode en een notitie over datagaten of afwijkende eenheden. Vul ontbrekende waarden niet ongemerkt in.
6. Analyse en signalering onderzoeken
Leg vast waarmee prestaties worden vergeleken en hoe een mogelijke verslechtering zichtbaar wordt. Spreek af hoe een deskundige de analyse en signalering controleert. Een test met een simulatie moet herkenbaar blijven als test.
Onderbouwing verzamelen: De gekozen referentie, analyse-instellingen en een gedateerd testverslag met uitkomst en beperkingen. Benoem wie een echte melding beoordeelt en opvolgt.
7. Communicatie en regelmogelijkheden toetsen
Inventariseer welke gegevens leesbaar zijn en welke instellingen gewijzigd kunnen worden. Leg toegangsrechten en veiligheidsgrenzen vast. Een open protocol garandeert niet dat alle benodigde functies beschikbaar zijn.
Onderbouwing verzamelen: Een punten- of registerlijst en koppelingstest. Beschrijf waar de lokale regeling leidend blijft en hoe het gedrag bij verbindingsverlies wordt onderzocht.
8. Binnenmilieufuncties meenemen
Laat bepalen welke eisen aan het binnenmilieu op de beoordeelde situatie van toepassing zijn. Inventariseer de daarvoor relevante functies en sensoren. Leg vast waar gegevens ontbreken of waar de relatie tussen ruimte en sensor onduidelijk is.
Onderbouwing verzamelen: Een overzicht van ruimten, functies, meetpunten en instellingen, gekoppeld aan de toepasselijke beoordeling. Gebruik geen willekeurige universele grenswaarden.
9. Oplevering en herstelpunten vastleggen
Spreek vooraf af wat wordt getest en wie de resultaten beoordeelt. Noteer wat werkt, wat niet kon worden onderzocht en wat nog moet worden hersteld. Geef elk open punt een eigenaar en een afgesproken vervolgdatum.
Onderbouwing verzamelen: Een oplever- of testverslag met versie, bevindingen en herstelacties. Een technische acceptatie of rapportdownload is geen automatische verklaring van wettelijke naleving.
10. Beheer en wijzigingen organiseren
Spreek af wie het dossier bijhoudt, afwijkingen opvolgt en wijzigingen aan instellingen of installaties registreert. Bepaal bij een relevante wijziging welke eerdere beoordeling opnieuw moet worden bekeken.
Onderbouwing verzamelen: Een rolverdeling, wijzigingslog en afspraken over hertoetsing. Dit is een praktische beheeraanpak, geen algemeen wettelijk voorgeschreven controlefrequentie.
Voor punt 3 en 4 verwijst de Omgevingsregeling in artikelen 5.32d en 5.32e naar technische functie-eisen. Laat de toepasselijke bepalingen en norm door de beoordelaar gebruiken; de normtabellen zijn hier niet overgenomen. De juridische gids licht de klassen en uitzonderingen toe.
Het bewijsregister invullen
Open de CSV-template in Excel, LibreOffice of een ander spreadsheetprogramma. Kies bij import UTF-8 en puntkomma als scheidingsteken. De rij met kolomnamen staat bovenaan. Filter op rijtype INVULRIJ om uw eigen tien controlepunten te zien; UITLEG, STATUS en VOORBEELD FICTIEF horen niet bij uw eigen beoordeling. Het bestand bevat geen macro’s of formules.
Vul per rij het gebouw, de installatie, het document-ID, de bronversie of -datum en de beoordelingsdatum in. Beschrijf de bevinding en kies een status. Leg vervolgens de verantwoordelijke, vervolgactie, streefdatum, beoordelaar en eventuele hertoetsdatum vast. Een documentverwijzing moet voor de betrokken beoordelaar terug te vinden zijn; alleen “zie dashboard” is daarvoor te onduidelijk.
- Aangetoond: de bevinding bij dit controlepunt is onderbouwd en beoordeeld; dit is geen oordeel over het hele gebouw.
- Ontbreekt: benodigde informatie, een functie of een bewijsstuk ontbreekt. Beschrijf precies wat nog nodig is.
- Nader onderzoeken: de beschikbare informatie is onvoldoende voor een conclusie. Benoem de vervolgvraag.
- Niet van toepassing met onderbouwing: leg de reden en de beoordeling daarvan vast. Een leeg veld is geen onderbouwde uitzondering.
De statusvelden zijn vrije tekst, geen automatische keuzelijst of beslisregel. Bewaar een gedateerde versie voordat u bevindingen wijzigt. Daarmee blijft zichtbaar welke informatie bij een eerdere beoordeling beschikbaar was.
Een fictieve ingevulde rij
Onderstaand voorbeeld is volledig verzonnen en staat ook als VOORBEELD FICTIEF in de download. Het beschrijft geen ControllX-klant, meetresultaat of geslaagde beoordeling.
- Gebouw en controlepunt
- Fictief kantoor Voorbeeld — punt 5, energiegegevens van meter E-01.
- Bron en bevinding
- VOORBEELD-export-v1, fictieve datum 22 september 2026. De eenheid ontbreekt in de export; de meetreeks kan nog niet worden beoordeeld.
- Status en vervolgactie
- Nader onderzoeken. De fictieve installatiebeheerder vraagt de eenheid en een volledige export op. Beoordeling volgt nadat de gegevens beschikbaar zijn.
Van open punt naar vervolgactie
Bespreek het register met de gebouwbeheerder, installatiepartij en inhoudelijke beoordelaar. Spreek af wie gegevens levert, wie functies onderzoekt en wie herstelwerk mag uitvoeren. Prioriteer eerst onzekerheden die de afbakening of beoordeling verhinderen. Bepaal daarna welke aanpassingen, aanvullende tests en beheerafspraken nodig zijn.
Een bestaand GBS kan onderdeel van een GACS zijn. Of uitbreiding mogelijk is, vraagt onderzoek naar de aanwezige functies en koppelingen. Bekijk de compatibiliteitsintake op het platform en de werkwijze voor intake en oplevering. Een ingevuld register of platformrapport garandeert geen certificering, naleving of besparing.
Bespreek de ontbrekende gegevens en functies met ons team. Gebruik het register om uw vragen concreet te maken; de benodigde werkzaamheden en beoordeling worden op de feitelijke gebouwsituatie afgestemd.
Bronnen en verantwoording
Bronnen gecontroleerd op 22 september 2026. De wettelijke uitleg komt uit onderstaande primaire bronnen. De volgorde, documentvoorbeelden en statusvelden zijn praktische voorbereidingsadviezen van ControllX, geen officieel toetsingsschema.
- IPLO: GACS-verplichting voor bestaande bouw — toepasselijkheid, systeemgrenzen en functies.
- Staatscourant 2026, 18123: Omgevingsregeling — artikelen 5.32d en 5.32e en de technische uitwerking.
Veelgestelde vragen
Nee. De online GACS-check geeft een eerste indicatie van de toepasselijkheid op basis van uw invoer. Deze checklist helpt daarna gebouwgegevens, functies en bewijsstukken ordenen voor een inhoudelijke beoordeling.
Nee. Een ingevuld register toont welke gegevens u heeft verzameld en wat nog onderzocht moet worden. De feitelijke functies, instellingen, toepasselijke eisen en kwaliteit van de onderbouwing moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Dit is geen certificaat of verklaring van naleving.
Gebruik de status ontbreekt of nader onderzoeken. Noteer wat ontbreekt, wie de informatie kan leveren en welke vervolgactie is afgesproken. Een onbekende uitkomst mag niet als aangetoond worden ingevuld.
Ja. De CSV-download is vrij toegankelijk en bevat tien invulrijen, instructies, statusomschrijvingen en één duidelijk fictief voorbeeld. Open of importeer het bestand in uw spreadsheetprogramma met UTF-8 en een puntkomma als scheidingsteken.
Weten waar ú staat?
Doe de gratis GACS-check voor een eerste indicatie en een passende vervolgstap. De uitkomst is geen beoordeling van de feitelijke naleving in uw gebouw.